“มา มา...มาช่วยกันเตรียมไม้ฟืนขุดดินทำร่อง ทำแบบนี้นะ...หญิงสูงวัยที่เราเรียกแกว่าแม่ใหญ่(ป้า))พูดพลางสาธิตวิธีการเตรียมพื้นที่เพื่อเผาข้าวหลาม
ทุกครั้งๆที่มีงานวัดประจำหรืองานบุญประเพณีเทศกาล แม่ใหญ่จะเกณฑ์บรรดาลูกๆหลานๆมาช่วยกัน เด็กผู้ชายมีหน้าที่หาไม้ฟืน ตัดไม่ไผ่ ปอกมะพร้าว เตรียมพื้นที่ ส่วนผู้หญิง ขูดมะพร้าวปั้นกะทิ ผสมเกลือน้ำตาล สางข้าวที่แช่น้ำคลุกเคล้ากับน้ำกะทิ ก่อนจะนำมาตรอกใส่กระบอก ปิดด้วยกาบมะพร้าวที่ห่อหุ้มใบตอง
กระบอกข้าวหลามถูกนำมาเรียง ตามร่องดินสองแถวยาวที่ขุดไว้ พวกเราช่วยกันกลบดินถมกันไม่ให้ล้ม สุมด้วยฟืนระหว่างกลางและด้านข้างทั้งสอง เปลวไฟลุกโหม ใบหน้าของแม่ใหญ่ชุ่มไปด้วยเหงื่อไคลที่ไหลอาบ เสื้อคอกระเช้าที่สวมใส่เปียกแฉะไปทั้งตัว ในมือถือไม้ไผ่คอยชะลอความร้อนไม่ให้เผากระบอกข้าวจนไหม้
จวบจนไฟมอดลง... อีกหนึ่งหน้าที่ของผู้ชำนาญในการกระบอกข้าวหลามเป็นของเหล่าพี่ๆส่วนพวกเราเด็กๆ อาศัยร่มเงาต้นกระท้อนพูดคุยหยอกล้อ จิบโอเลี้ยงเคียงข้าวหลามอย่างเอร็ดอร่อย บรรยากาศเช่นนี้ห่างหายไปตามวัย เราต่างคนต่างแยกย้ายกันไปเริ่มต้นชีวิตใหม่ต่างคนต่างมีครอบครัว แม่ใหญ่จากไปหลายสิบปีข้าวหลามที่ไหนก็รสชาติอร่อยต่างกันตรงที่...กรรมวิธี
ผมรู้สึกทึ่งกับภูมิปัญญาของการหลามข้าวของชาวลับแล เพียงแค่ต้นกล้วยหนึ่งต้น กับไม้เสียบที่ปักเป็นฐาน ก่อนจะนำกระบอกข้าวหลามมาเรียง จุดไฟ.... เมื่อไฟแรง น้ำจากต้นกล้วยก็จะหยดลงควบคุมอุณหภูมิไฟไม่ให้กระบอกข้าวหลามไหม้ หรือมีอีกหนึ่งกรรมวิธีด้วยการนำกระบอกข้าวหลามเรียงลงในถังเหล็ก จากนั้นก็ใส่น้ำจุดไฟปิดฝาเรียกกันว่า ข้าวหลามนึ่ง
สำหรับผมไม่ว่าข้าวหลามที่ไหนก็มีรสชาติอร่อยไม่แพ้กัน ทว่า...บางสิ่งบางอย่างที่แตกต่าง เพียงแค่ได้หยิบจับหรือสัมผัส กลับมีเรื่องราวมากมาย ผุดพราวขึ้นมาดั่งเรื่องเล่าใต้ร่มเงาต้นกะท้อนที่ซ่อนเร้นอยู่ในความทรงจำ
ขอบคุณ: คุณ กัญญาวีร์ ศิริกาญจนารักษ์ และ ชาวชุมชนวัดม่อนใหญ่ อำเภอลับแล
ภาพประกอบ :เอกรินทร์ เอกอัจฉริยวงศ์ เขียนโดย :สุชาติ ชูลี ๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๑
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น